Çocuklarda Disiplin Nasıl Sağlanır?

0

Çocuğunuza evde ve evin dışındaki sosyal hayatta iyi bir birey olabilmesi için nasıl disiplin sağlayabilirsiniz?

Her ebeveyn, çocuklarının mutlu, saygılı, başkaları tarafından saygı duyulan ve iyi davranan yetişkinler olarak dünyadaki yerini bulmalarını istemektedir. Kimse şımarık bir çocuk yetiştirmekle suçlanmak istememektedir. Ancak bazen bu hedeflerin çocuğunuzun şu andaki davranışından uzakta olduğu gözlemlenir.


Disiplin Nedir?

Disiplin, çocuğunuza ne tür bir davranışın kabul edilebilir olduğunu ve hangi türün kabul edilemez olduğunu öğretme sürecidir. Diğer bir deyişle, disiplin bir çocuğa kuralları takip etmeyi öğretir. Etkili disiplin, pozitif takviye, modelleme ve sevecen ve destekleyici bir aile gibi birçok farklı araç kullanmaktadır. Bazen cezalar da etkili bir araçtır – fakat iyi disiplin, cezalarla ilgili olduğu anlamına gelmez.

Ebeveyn Olarak Görevinizi Oluşturun

İyi davranışları öğretmeye çalışırken ebeveynler engeller aleyhine çalışırlar; Ebeveyn olarak sorumluluk vermek çocuğunuzun kendine güvenen, saygılı ve kendi kendine kontrol sahibi olmasına yardımcı olmaktadır. Aile bireyleri, okullar, terapistler ve sağlık uzmanları yardımcı olabilir. Fakat disiplinin temel sorumluluğu ebeveynlerle ilgilidir. Ebeveynlik üç farklı şekilde örneklendirilebilir:

  • Yetkili bir ebeveyn: net beklenti ve sonuçlara sahiptir ve çocuğuna karşı sevecenlik göstermektedir. Yetkili ebeveyn, davranış zorluklarıyla uğraşırken çocuğun esnekliği ve işbirliğine dayalı problem çözme imkanı sağlar. Bu, ebeveynliğin en etkili biçimi.
  • Otoriter bir ebeveyn: açık beklentiler ve sonuçlar doğar; ancak çocuğuna karşı az sevgi gösterir. Ebeveyn, “Ben anneyim, bu yüzden,” gibi şeyler söyleyebilir. Bu ebeveynlik konusunda daha az etkili bir formdur.
  • İzin veren bir ebeveyn: çocuğuna karşı çok fazla sevgi gösterir, ancak az disiplin sağlar. Bu ebeveynlik konusunda daha az etkili bir formdur.

Disiplin Teknikleri

Seçtiğiniz, çocuğunuzun gösterdiği uygun olmayan davranış türüne, çocuğunuzun yaşına, çocuğunuzun mizacına ve ebeveynlik tarzınıza bağlı olabilir. Amerikan Çocuk Psikiyatrisi Akademisi, Amerikan Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Derneği ve Ulusal Akıl Sağlığı Birliğinin önerdikleri:

İyi davranışları ödüllendirin: Çocuğunuzu iyi davranışa devam etmeye teşvik etmek için iyi davranışların kabul edilmesi en iyi yoludur. Başka bir deyişle, “İyi olmasını sağlayın”. İstediğiniz davranışları gösterdiği zaman çocuğunuza iltifat edin, çocuğunuzu ödüllendirin.

Doğal sonuçlar: Çocuğunuz yanlış bir şey yapar ve çocuğa bu davranışın sonucunu yaşamasına izin verirsiniz. “Uyarı” yapmanıza hiç gerek yoktur. Çocuk, olanlar için sizi suçlayamaz. Örneğin, bir çocuk kasten bir oyuncağı kırarsa, oynamak için artık oyuncağının olmadığını kendinin fark etmesini sağlayın.

Doğal sonuçlar sonucu çocuklar, davranışlarının potansiyel sonucu hakkında uyarılarınızı “duymaz” halde görünce olumlu sonuçlar gösterecektir. Ayrıca, yaşayabilecekleri herhangi bir sonuç tehlikeli olmayacaktır.

Mantıksal Sonuçlar: Bu teknik doğal sonuçlara benzer, ancak çocuğunuza kabul edilemez davranış için hangi durumların sonuçları sonucu olacağını tarif etmeyi içerir. Sonuç direkt olarak davranışla bağlantılıdır. Örneğin, çocuğunuz bazı oyuncakları ile oynamazsa, o oyuncaklar bir hafta boyunca çıkarılır, oynayıp oynamadığı ya da neden oyuncakları ile oynamadığı hakkında fikir sahibi olunur. Yapılan tüm davranışlar, neden sonuç ilişkisine bağlı olarak yapılır.

Ayrıcalıkları ortadan kaldırmak: Bazen kötü bir davranış için mantıksal veya doğal sonuç yoktur, düşünmek için zamanınız da yoktur. Örneğin, çocuğunuz ev ödevini zamanında tamamlamazsa akşamları televizyon ayrıcalıklarını elinden almayı seçebilirsiniz. Bu disiplin tekniği, şu durumlara göre uygulanması doğru olacaktır:

  • Davranışa bir şekilde bağlı
  • Çocuğun değer verdiği bir şeye
  • Uygunsuz davranıştan (özellikle küçük çocuklar için) mümkün olan en kısa sürede uzak durması.

Disiplini Korumak İçin İpuçları

Disiplin tekniklerinizi çocuğunuzun mizacıyla uyumlu olacak şekilde yönlendirin: Etkin disiplin için anahtar, çocuğunuzun kim olduğunu, özellikle mizaç tarzını anlamak ve bu yetenek ve eğilimler göz önüne alındığında onun potansiyelini gerçekleştirmesine yardımcı olmak için disiplininizi kullanmaktır. Fakat amacınız onu olumlu yönde çocuğunuzun isteklerine göre değiştirmek olmalıdır, kendi istediğiniz yönde değil.

Disiplin planınızı belirtin: Disiplin teknikleri, özellikle yeni bir şey deniyorsanız birden bire denememelisiniz. Anlayacak yaşta olan çocuklarınıza tekniği açıklarken, neden bu disiplin tekniğini kullanıyorsunuz ve sonucunda neyi başaracağınızı belirtmelisiniz.

Çocuğunuza saygılı olun: Çocuğunuza saygı gösterirseniz – çocuğunuzu disipline ederken bile – çocuğunuz size, diğer aile bireylerine ve diğer kişilere saygı gösterme olasılığını daha yüksektir. Çocuğunuza karşı özür dilemesini bilmelisiniz. Çocuğunuza, onun davranmasını istediğiniz şekilde davranın.

Tutarlı olun: Sonuçları sürekli takip etmediğiniz durumda uygulanan disiplin tekniği başarısız olacaktır. Örneğin, rahatsız edici davranışı devam eden çocuğunuza oyuncakları ile bir hafta boyunca oynayamayacağını söylerseniz ve davranışlarında olumlu yönde bir değişiklik yoksa oyuncaklarını elinden almalısınız.

Hedeflerinizi ve tekniklerinizi zaman içinde tutarlı hale getirmeyi çalışın. Çocuğun disiplinden sorumlu birden fazla yetişkin varsa, kullanacağınız yaklaşımları diğer sorumlu yetişkinler de uygulamalıdır ki tutarlılık olsun.

Çocuğunuzun gelişimi için neyin uygun olduğunu anlayın: Bir çocuğu disipline etmeden önce, çocuğunuzun ne yapmasını istediğini anladığından emin olun. Yaşamdaki diğer beceriler gibi, davranışlar da çoğu zaman “yetiştirilmelidir”.

Davranışların arkasındaki “nedeni” arayın: Uygunsuz davranış tarzı fark ederseniz, çözümün bir parçası olan “nedeni” aramaktır. Örneğin, çocuğunuz bir arkadaşından uzak kaldığı için üzgündür, belki çocuğunuz aile sorunları konusunda üzülüyor belki de yorgun ya da aç olabilir.

Nedenlerini anlamaya çalışmak size, çocuğunuzun davranışlarının olumsuz olmasını önlemenin yollarını bulmanıza yardımcı olabilir.


Disiplin Konusunda Yardım için Ne Zaman ve Nereye Gideceğinizi Öğrenin

Kendinize biraz zaman verin. En iyi disiplin tekniklerine ve ebeveynlik tarzınıza sahip olsanız bile, hiçbir şeyin işe yaramayacağı bazı günler vardır. Belki de kötü bir gün geçirmişsinizdir. Olumlu disiplin için becerilerin geliştirilmesi çok fazla pratik ve çok zaman gerektirir. Eğer bir hata yaptığınızı düşünüyorsanız, dürüst olun. Çocuğunuzdan özür dileyip bir daha ki sefer yanıtınızı nasıl değiştirmeyi planladığınızı açıklamalısınız.

 

Unutmamalıdır ki çocuğunuza ne kadar olumlu yaklaşırsanız o kadar olumlu davranış görürsünüz. Kendimiz için neler bekliyorsak aynısını çocuğunuza da uygulamamız gerektiğini hatırlamamız gerekmektedir.